หลักการปลูกเรือนแต่โบราณ
ถ้าล้มไปทางทิศหรดี จะมีบุตรดีฯ
ถ้าล้มไปทางทิศปัศจิม จะมีอันตรายฯ
ถ้าล้มไปทางทิศพายัพ จะเกิดวิวาทกันฯ
ถ้าล้มไปทางทิศอุดร โจรจะลักทรัพย์ฯ
ถ้าล้มไปทางทิศอิสาน มีช้างม้าโคกระบือ และข้าทาสบริวารชายหญิงดีนักแลฯ

จัดเสา

ถ้าจะจัดเสาเอาเป็นเสาแรก เสาห้องคู่และเสาแรกคู่ ถ้าเสาห้องจัดมา 4 เสา วางเรียงกันไว้แล้วเขียนชื่อปิทั้ง 4 เสา คือ ชื่อพรหม 1 ชื่อเพชร 1 ชื่อสุข 1 ชื่อ สตรี1 เขียนใส่แผ่นกระดาษลงชื่อ ใช้สตรีสาวพรหมจารีเอาไปวางที่เสาทั้ง 4 ต้นนั้น ชื่อพรหมเอาเป็นเสาห้อง ให้เอาผ้าขาวพัน ชื่อสตรี เอาเป็นแค่เสาห้อง ใช้ผ้าเหลืองพัน ชื่อสุขเอาเป็นเสาแรก ให้เอาผ้าดำพัน ชื่อเพชร เอาเป็นเสาคู่แรก ให้เอาผ้าแดงพันแลฯ

ขุดหลุมและยกเสา

เดือน 4 เดือน 5 เดือน 6 สามเดือนนี้ นาคเอาศรีษะไปทางทิศปัศจิม เอาหางไปทางทิศบูรพา เอาท้องไปทางทิศทักษิณ เอาหลังไปทางทิศอุดรฯ แรกจะขุดหลุม ให้ขุดทางทิษทักษิณก่อน เอาขี้ดินไปทางทิศอาคเณย์ ยกเสาแรกทางทิศอาคเณย์ เอาปลายเสาไปทางทิศอาคเณย์แลฯ

เดือน 7 เดือน 8 เดือน 9 สามเดือนน้ นาคเอาศรีษะไปทางทิศบูรพา เอาหางไปทางทิศปัศจิม เอาท้องไปทางทิศอุดร เอาหลังไปทางทิศทักษิณฯ แรกจะขุดหลุมให้ขุกทางทิศอุดรก่อน เอาขี้ดินไปทางทิศอิสาน ยกเสาแรกทางทิศอิสาน เอาปลายเสาไปทางทิศอิสานแลฯ

เดือน 10 เดือน 11 เดือน 12 สามเดือนนี้ นาคเอาศรีษะไปทางทิศอุดรเอาหางไปทางทิศทักษิณ เอาท้องไปทางทิศบูรพา เอาหลังไปทางทิศประจิม แรกจะขุดหลุม ให้ขุดทางทิศบูรพาก่อน เอาขี้ดินไปทางทิศพายัพ ยกเสาแรกทางทิศพายัพ เอาปลายเสาไปทางทิศพายัพแลฯ

เดือน 1 เดือน 2 เดือน 3 สามเดือนนี้ นาคเอาศรีษะไปทางทิศทักษิณ เอาหางไปทางทิศอุดร เอาท้องไปทางทิศปัศจิม เอาหลังไปทางทิศบูรพา แรกจะขุดหลุม ให้ขุดทางทิศปัศจิมก่อน เอาขี้ดินไปทางทิศหรดี ยกเสาแรกทางทิศหรดี เอาปลายเสาไปทางทิศหรดี แลฯ

เมื่อจะเข้าไปขุดหลุมนั้นให้เข้าทางท้องนาคก่อนจึงจะดีแล

ขุดหลุมถูกนาค

ถ้าขุดหลุมที่ศรีษะนาค แม่เรือนจะเจ็บไข้
ถ้าขุดหลุมถูกหางนาค บุตรภรรยาและข้าทาสจะหนีหาย
ถ้าขุดหลุมที่หลังนาค เจ้าเรือนจะเจ็บไข้
ถ้าขุดหลุมที่ท้องนาค จะอยู่เย็นเป็นสุข จะมีลาภและทรัพย์สินมากนักแล


อนึ่ง ถ้าจะปลูกเรือน แรกนา และทำการสิ่งใดๆ ก็ดี ท่านให้ขุดที่ท้องนาคก่อนจึงจะเป็นสวัสดิมงคลแลฯ

ยกเสาถูกนาค

ถ้ายกเสาถูกศรีษะนาค บุตรภรรยาจาป่วยไข้
ถ้าถูกหางนาคมิดี บริวารจะตีจาก
ถ้าถูกหลังนาคไฟจะไหม้เรือน
เมื่อจะขุดหลุมเสาแรก ท่านให้ทำเครื่องบัดพลีบูชาพระยานาคเสียก่อนแล้วจึงขุด ให้ทำตามลำดับเดือนดังนี้ฯ

วิธีบูชาพระยานาค

เดือน 4 เดือน 5 เดือน 6 สามเดือนนี้ให้เอาผ้าเหลือง ข้าวตอกดอกไม้ ธูปเทียน และเครื่องกระยาบวช บูชาพระยานาคฯ
เดือน 7 เดือน 8 เดือน 9 สามเดือนนี้ ให้เอาผ้าดำ ข้าวตอกดอกไม้ ธูปเทียน และเครื่องกระยาบวช บูชาพระยานาคฯ
เดือน 10 เดือน 11 เดือน 12 สามเดือนนี้ ให้เอาผ้าแดง ข้าวตอกดอกไม้ ธูปเทียน และเครื่องกระยาบวช บูชาพระยานาคฯ
เดือน 1 เดือน 2 เดือน 3 สามเดือนนี้ ให้เอาผ้าขาว ข้าวตอกดอกไม้ ธูปเทียน และเครื่องกระยาบวช บูชาพระยานาคฯ

คาถาบูชาพระยานาค

นะมามิ สิระสา เขปัตถะจะณาละปะธัมมา สะคะสัปปะตีสะ เมตตะนาคะระเชนะ ยะถาปิ สะโคฯ

หาคนขุดหลุม

ถ้าจะขุดหลุมให้ดี ท่านให้เอาไม้ราชพฤกษ์และไม้อินทนิลทำด้ามเสียม ผู้ที่จะขุดหลุมนั้นให้หาคนชื่อ นายอินทร์ 1 นายพรหม 1 นายชัย 1 นายแก้ว 1 ทั้งสี่คนขุดเสาแรกและเสาขวัญ เสานอกนั้น จะให้ผู้อื่นขุดก็ได้ ทำดังนีจะประเสริฐ เป็นมงคลยิ่งนักแลฯ

ขุดหลุมได้ของ

เมื่อขุดหลุม ถ้าได้ไม้ทราง ให้นิมนต์พระสงฆ์มาสวดมนต์ เอาน้ำมนต์รดที่หลุมนั้นจึงจะดีฯ
ถ้าได้กระดูก ให้เอาน้ำสรงแก้วแหวนเงินทอง รถที่หลุมนั้นจึงจะดีฯ
ถ้าได้เชือกและเขา ให้เอาน้ำมนต์รดที่หลุมนั้นจึงจะดีฯ
ถ้าได้อิฐได้ดินขี้หนู ให้เอาน้ำึ้งรวงรดที่หลุมนั้นจึงจะดี
ถ้าได้เหล็ก เจ้าเรือนจะอยู่ไม่สบาย ให้เอาดอกบัวหลวง หญ้าแพรก ประดินและน้ำล้างเท้าพระสงฆ์รดที่หลุมนั้นจึงจะดีฯ
ถ้าได้ทองแดงและไม้ มิดี จะเกิดถ้อยความฯ
ถ้าได้ซากงูดิน จะมีทรัพย์สินเงินทองมากฯ
ถ้าได้สิ่งของเงินทองและถ่านเผา จะอยู่ดีกินดีและมีความสวัสดิมงคลฯ
ถ้าได้หินและแร่ จะอยู่เย็นเป็นสุขฯ
ถ้าได้ตะกั่ว จะมีข้าทาสมากแลฯ

ยกเสาและเสาเอน

เมื่อแรกจะยกเสาลงหลุม ท่านให้สังเกตุูดังนี้
ถ้าปลายเสาเอนไปทางทิศอิสาน จะอยู่เย็นเป็นสุข
ถ้าปลายเสาเอนไปทางทิศอาคเณย์ จะมีความสวัสดีและมีลาภฯ
ถ้าปลายเสาเอนไปทางทิศพายัพ จะมีฤทธิ์ดชมาก
ถ้าปลายเสาเอนไปทางทิศบูรพา ฟจะไหม้เรือน
ถ้าปลายเสาเอนปทางทิศปัศจิม เจ้าเรือนจะเจ็บไข้
ถ้าปลายเสาเอนไปทางทิศอุดร ผู้คนในเรือนจะวิวาทกัน
ถ้่าปลายเสาเอนไปทางทิศทักษิณจะอยู่ดีกินดีแล